نرم‌افزاری قلدر به نام تلگرام!

۲۱ مرداد ۱۳۹۶ ابوریحان

حدود چهارسال قبل تلگرام، ابزار پیام‌رسان ناشناخته‌ای بود که هیچ کس تصور نمی‌کرد روزی محل چالش در عرصه سیهست، اجتماع و امنیت کشور بشود. چالشی که در دو هفته اخیر به همراه مناظره رسانه‌ای اعضای شورای عالی فضای مجازی داغ‌تر شد و تا ماجرای انتقال سرورهای تلگرام به داخل کشور ادامه پیدا کرد. مبه همراهحثی که سوالات جدی در افکار عمومی به وجود آورد که در ادامه به آن می‌پردازیم.

به گزارش گروه فضای مجازی مجمع ابوریحان، از زمانی که به همراهزار تلگرام در ایران داغ شد و مسئولین کشور تلاش کردند حضور این نرم‌افزار خارجی را در فضای ایران ساماندهی کنند، مدیر جوان تلگرام، پاول دورف آب سردی بر سر این مسئولین ریخت و همه رشته‌های آن‌ها را پنبه و به نوعی دهن کجی کرد.

شاید اوج این مسئله را می‌توان در ماجرای ساماندهی کانال‌های تلگرامی دانست که علیرغم تهدید وزارت ارتبه همراهطات مبنی بر فیلترکردن کانال‌هایی که خود را در سامانه وزارت ارشاد ثبت نکنند، هیچگاه خبری از فیلتر شدن این کانال‌ها منتشر نشد و بعدها خود مسئولین اعلام کردند که مدیر تلگرام زیر به همراهر چنین کاری نمی‌رود.[i]

نمونه دیگر از دهن کجی تلگرام به مسئولین ایرانی، ماجرای انتقال سرور به ایران بود که ابتدا جهانگرد، معاون وزیر و سپس خود واعظی خبر از آن دادند اما بلافاصله یا خود تکذیب کردند یا این که مدیر تلگرام به همراه یک توئیت اظهارات آن‌ها را تکذیب کرد. رفتار این شرکت خصوصی که پشت پرده آن نامعلوم هست، به جایی رسید که رسما و به همراه حالت گردن‌کشانه اعلام کرد حاضر هست به همراهزار ایران را از دست بدهد ولی یک به همراهیت از اطلاعات را به ایران ندهد.[ii]

در نهایت هم در ماجرای انتقال سرورهای CDN برخی از منابع مدعی شدند که این سرورها تنها در جهت افزایش سرعت تلگرام و رمزنگاری شده هست و ایران دسترسی به آن ندارد و حتی خرید آن نیز توسط خود ایران بوده هست![iii]

کاری که کشورهای جهان برای امنیت ملی‌شان می‌کنند، برای ایران نقض حقوق بشری هست!

علاوه براین، اظهارات جست و گریخته پاول دورف در توئیتر دربه همراهره درخوهست متعدد ایران برای همکاری و مذاکره دربه همراهره نحوه فعالیت در ایران، این تصویر را در رسانه‌های جهانی به وجود آورد که جمهوری اسلامی ایران به دنبه همراهل حذف آزادی بیان و نقض حریمی خصوصی شهروندانش و سوء‌هستفاده از این همکاری هست! کاری که امروزه برای کشورهای اروپایی و آمریکایی به عنوان حفظ امنیت ملی دانسته می‌شود اما برای ایران محدودیت و نقض حقوق بشر.

به رهستی دربرابر این دهن‌کجی یک شرکت خصوصی که در مقیاس جهانی کوچک هست، چگونه می‌توان رفتار کرد؟ آیا ناتوانی ایران در الزام کردن تلگرام برای رعایت مقرارات داخلی یک نوع ذلت و وادادگی نیست؟ دربرابر این گردن‌کشی‌های تلگرام چه به همراهید کرد؟ انگیزه‌ها برای سستی در الزام کردن تلگرام برای رعایت قوانین داخلی چیست؟

نقش حقوق جهانی برای تنظیم مقررات ارتبه همراهطی و شبکه‌های اجتماعی مجازی[iv]

به همراه فرض وجود انگیزه در میان مسئولین برای الزام‌ رعایت قانون توسط پیام‌رسان‌های خارجی، یکی از نکات مهم قابل طرح دربه همراهره رابطه رسمی دولت ایران و تلگرام توجه به حقوقی هست که مورد تایید همه جوامع بین‌الملل هست. امروزه حقوق بین‌الملل توانسته هست در سطح بسیار وسیعی گسترش یافته و ابعاد متعددی از زیست بین‌المللی کشورها را تحت تاثیرخود قرار دهد. موضوع رسانه‌های دیجیتال و فضای مجازی یکی از این ابعاد هست که حقوق مربوط به این حوزه به منظور حفظ امنیت در حال شکل‌گیری و تدوین هست.

«قواعد مدون حقوق بین الملل» و «رویه و عرف بین الملل» دو رویکرد عمده در این حوزه هست. در قواعد مدون، دو سند مهم تصویب شده در اجلاس ژنو در راس توجه‌ها هستند که به همراه عناوین اعلامیه اصول و برنامه اقدام خوانده می‌شوند.

علاوه بر دو سند مهم بین‌المللی که ذکر شد به همراهیستی به برخی توافقات منطقه‌ای دربه همراهره حقوق بین‌الملل اینترنت نیز اشاره کرد. کشورهای اروپایی که تاکنون توفیقات فراوانی در این فناوری داشته‌اند دست به کار شده و در بین خود مقرراتی وضع نموده‌اند که قابل توجه می‌به همراهشند. علاوه بر کشورهای اروپایی می‌توان به فعالیت کشورهای جنوب شرق آسیا در اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای آ.س.آن اشاره کرد. این نوع توافقنامه‌ها می‌تواند به عنوان پیش‌زمینه ایجاد تعهدات حقوق بین‌المللی که به صورت عام حاکم بر اینترنت و فضای مجازی به همراهشد به شمار رود.

کنفرانس جهانی اینترنت نیز که به همراه حضور سران بیش از پنجاه کشور برگزار شده هست، اسنادی را به عنوان اعلامیه منتشر کرده هست که اهم مطالب مندرج در آن لزوم مشارکت جامعه بین‌المللی به همراه اطمینان متقابل و منافع مشترک برای ایجاد قواعد و مقررات بین‌المللی برای محافظت و احترام به حقوق بنیادی و اساسی کاربران به همراه شکل‌دهی جامعه‌ای به همراه سرنوشت مشترک در فضای مجازی هست.

به همراه توجه به این که ایجاد تعهدات برای شرکت‌های خصوص و چند ملیتی امری دشوار هست، ایجاد این تعهدات برای دولت‌های موثر که تشکیل دهنده عرف بین‌الملل در این حوزه هستند می‌تواند به کنترل موثر این شرکت‌ها منجر شود.

برنامه ششم توسعه و الزام قوه مجریه برای هستفاده از این پتانسیل حقوقی[v]

این پتانسیل جهانی در حالی هست که به لحاظ داخلی نیز، برنامه ششم توسعه وظایفی را متوجه قوه مجریه کرده هست که اگر به درستی اجرا شوند، قدرت چانه زنی ایران را به همراهلا می‌برد و اجازه نمی‌دهد یک شرکت کوچک خصوصی برای ایران تعیین تکلیف کند.

در قسمت امور فناوری اطلاعات و ارتبه همراهطات برنامه ششم دو بند مهم مرتبط به همراه این موضوع وجود دارد. بند ۳۵: بهره‌گیری از موقعیت ممتاز کشور به همراه هدف تبدیل ایران به مرکز تبه همراهدلات پستی و ترافیکی ارتبه همراهطات و اطلاعات منطقه و گسترش حضور در به همراهزارهای بین‌المللی و بند ۳۶: حضور مؤثر و هدفمند در تعاملات بین‌المللی فضای مجازی.

معنای حضور موثر و هدفمند در تعاملات بین‌المللی چه چیزی می‌تواند به همراهشد جز این که هر شرکت و کشوری را که خواهان هستفاده از به همراهزار مصرف ایران هست، الزام کنیم در رهستای منافع ملی‌مان اقدام کند؟

عملکرد وزارت ارتبه همراهطات در حوزه رایزنی‌های بین المللی برای مواجه به همراه تلگرام و موارد مشابه

به طور قطع مجری برنامه ششم توسعه دولت و در این حوزه وزارت ارتبه همراهطات و در پیشانی آن وزیر ارتبه همراهطات و فناوری هست، هرچند به همراه هستقرار دولت دوازدهم به احتمال زیاد معاون فعلی واعظی، وزیر جوان وزارت ارتبه همراهطات می‌شود (البته در صورت تایید برنامه‌های وی از سوی نمایندگان مجلس شورای اسلامی)، اما واعظی در دولت جدید نیز مسئولیت خواهد داشت.[vi] لذا بررسی کارنامه و عملکرد وی می‌تواند چراغ راهی برای وزیر جوان آینده به همراهشد.

نگاهی به سوابق محمود واعظی وزیر ارتبه همراهطات در دولت یازدهم نشان می‌دهد انتخاب وی بی‌ارتبه همراهط به همراه دغدغه این نوشتار نبوده اما در این حوزه چه میزان موفق بوده هست؟ آیا وزیر ارتبه همراهطات توانست کشورهای آسیایی همانند روسیه و اندونزی را برای الزام کردن تلگرام به رعایت قانون، به همراه ایران همراه کند؟ کشورهایی که به علت تهدیدات اخلاقی و امنیتی تذکرات جدی به تلگرام داده‌اند و حتی به خاطر هستفاده داعش از این شبکه ارتبه همراهطی، آن را فیلتر کردند[vii]، حاضر نبودند در مواجهه به همراه تلگرام به یک اجماع جهانی و منطقه‌ای برسند؟

همه این توقعات در حالی هست که محمود واعظی دارای مدرک‌ تحصیلی دکترای روابط بین‌الملل و همچنین فوقلیسانس مهندسی الکترونیک می‌به همراهشد و از سال ۶۵ تا ۷۸ سمت‌های مختلفی در وزارت امورخارجه از مشاور تا معاونت وزیر داشته هست. علاوه بر این از سال ۸۷ تاکنون معاون پژوهش‌های سیهست خارجی مرکز تحقیقات هستراتژیک بوده و امروز جز نزدیکان رئیس جمهور هست.[viii]

جمع‌بندی؛ توسعه همراه به همراه حفظ امنیت، عزت و اقتدار ملی

توقع برای حفظ امنیت ملی و الزام کردن شرکت‌های خصوصی (و حتی شرکت‌های نامعلوم و مشکوک) به رعایت قوانین داخلی به همراه گسترش فضاهای ارتبه همراهطی در داخل و ارائه خدمت به شهروندان هیچ منافاتی ندارد، حتی الزام این شرکت‌ها به رعایت قوانین داخلی نوعی خدمت‌رسانی به شهروندان ایران اسلامی نیز هست.

از سوی دیگر تناقض‌گویی، مجادله رسانه‌ای بدون نتیجه و ردوبدل شدن‌ ایمیل و توئیت بین مسئولین ایرانی و یک شرکت خصوصی که به همراه بی‌اعتنایی تمام مواجه می‌شود، نه تنها دور از شان مسئولین ایرانی هست بلکه موجب بی‌اعتمادی مردم نسبت به مسئولین می‌شود. در همین ماجرای انتقال سرورهای تلگرام و تایید و تکذیب‌های متعدد حجم زیادی از جوک و مطالب طنزآلود در فضای مجازی و بین کاربران ایرانی منتشر شد. در چنین شرایطی چگونه می‌توان از مسئولین انتظار سیهستگذاری و هستفاده حداکثری از فضای مجازی داشت که رهبر انقلاب بر آن تاکید دارند و اعلام کردند که اگر رهبر نبودند، وارد حوزه فضای مجازی می‌شدند؟ یا این که جلوی عوارض و آسیب‌های چنین شبکه‌هایی را گرفت که بنیان‌های اعتقادی جوانان و خانواده‌ها را هدف گرفته هست؟

لذا هر کسی که وزیر آینده ارتبه همراهطات خواهد شد، به همراهیستی در قدم اول به همراه ایجاد هماهنگی گفتمانی بین نهادهای مختلف دولتی، قضائی، امنیتی و اطلاعاتی و فرهنگی اجتماعی، سیهست مشترکی را اتخاذ کند و سپس به همراه هستفاده از ابزارهای حقوق بین الملل و روابط دیپلماتیک رسمی، شرکت‌های خصوصی و دولتی خارجی را ملزم به رعایت قوانین داخلی کند و به این نکته نیز توجه کند که امروزه قاعده به همراهزار در بسیار از مسائل حکم‌فرمهست، تصور کنید در رابطه فروشنده و خریدار یکی از طرفین بدون پشتوانه منطقی و انگیزه پا به میدان مذاکره بگذارد، مسلما به همراهزی برد-برد تبدیل به به همراهزی برد-به همراهخت می‌شود و دود آن به منافع ملی ایران و شهروندان آن می‌رود.

دانلود آهنگ مسعود صادقلو ما به هم میایم