مصوبه همراهت شورای‎‌عالی انقلاب فرهنگی ضمانت اجرا ندارد/ نخبگان اجرای قانون را از دولت مطالبه کنند

۲۳ آذر ۱۳۹۶ ابوریحان

دکتر حسن بنیانیان: حجم زیادی از عدم اجرای قوانین را در دولت‌ها داریم که معمولا نوبت به سیهست‌های شورای عالی انقلاب فرهنگی نمی‌رسد.

گروه فرهنگی مجمع ابوریحان-امیرمحمد واعظی؛ این روز‌ها که ایام سالروز تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی به دست امام خمینی (ره) هست به سراغ یکی از اعضای فعال و پرتلاش شورا رفتیم تا عملکرد شورا را زیر ذره‌بین ببریم. دکتر حسن بنیانیان به همراه سابقه طولانی مدت فعالیت مدیریتی در کشور، حالا ۹ سالی هست که مسئول کمیسیون مهندسی فرهنگی و پیوست نگاری دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی هست. دکتر بنیانیان به همراه صبر و حوصله و لهجه شیرین اصفهانی به همراه ما همراه شدند و به سوالات دانشجویی ما پاسخ دادند.

برای اجرای مصوبه همراهت شورا ضمانت اجرایی وجود ندارد/ نخبگان اجرای قانون را از دولت مطالبه کنند
شورای عالی انقلاب فرهنگی در دهه شصت تشکیل شده هست. ابتدائا چه هدفی از تاسیس آن وجود داشت و چطور شد که به این ۲۳ موردی که حضرت آقا اشاره می‌کنند، افزایش پیدا کرد؟

اگر بخواهیم پاسخ این سوال را به طور دقیق بدهیم، به همراهید تحلیل عمیق‌تری نسبت به مقوله فرهنگ کرد. چرا که فرهنگ محصول شکل گیری جامعه هست و فرهنگ بر همه ما محاط هست، برای اینکه ما فردیم و اجزای جامعه را تشکیل می‌دهیم. حالا وقتی به همراه نگاه فردی به فرهنگ نگاه می‌کنیم، دانش، تجربه و گرایشات شخصی‌مان، در فهم و تلقی ما از فرهنگ مشارکت می‌کند. همین پدیده موجب می‌شود که شما بیش از ۵۰۰ تعریف از نظریه‌پردازان و دانشمندان مشهور دربه همراهره فرهنگ داشته به همراهشید؛ وگرنه از یک کاسب محل هم که بپرسید فرهنگ یعنی چه؟ او هم متناسب به همراه موقعیت و شغل خودش یک تلقی از فرهنگ به شما ارائه می‌دهد.

حالا این مسئله موجب شده هست که به همراه آمدن آدم‌ها در رشته‌های مختلف که یکی اقتصاد، یکی سیهست، دیگری مهندسی عمران و … می‌خواند، فرهنگ در ذهن‌ها تقلیل پیدا بکند و در حد شعائر دینی و یا کالای هنری فهم شود و تا کلمه فرهنگ را به کار می‌برید، فرهنگ کوچک شود و وقتی می‌خواهیم فرهنگ را توضیح دهیم هرکسی به همراه تعریف تقلیل یافته‌ای که در ذهن دارد، حرف‌های شما را نپیذرد و شما را متهم کند به کلی گویی و آرمان‌گرایی و …؛ بنابراین در ابتدای هر مصاحبه‌ای در حوزه فرهنگ، ما به همراهید تعریفی از فرهنگ ارائه بدهیم و بر اساس این تعریف به همراهقی حرف‌هایمان را تنظیم کنیم.

حالا این تعریف را در نقشه مهندسی فرهنگی، من عرض می‌کنم که بعد از ۳ جلسه بحث جدی بر روی آن تفاهم کردیم که «فرهنگ نظام‌واره‌ای هست از اعتقادات، ارزش‌ها، الگوهای رفتاری پایدار، نماد‌ها و مصنوعات که ادراکات ما را می‌سازد و هویت جامعه را تشکیل می‌دهد.» در این تعریف، فرهنگ در کنار اقتصاد و سیهست و مسائل نظامی نیست بلکه ماهیتی هست که در همه عرصه‌های مذکور حضور و جریان دارد.

حال اگر این را پذیرفتید پاسخ سوال شما این هست که وقتی شما مدل مردم‌سالاری را در اداره جامعه می‌پذیرید و رای تک‌تک مردم در شکل‌گیری دولت و سیهست‌هایش مداخله می‌کند، به طور طبیعی مسائل مستمر و بلند مدت، از صحنه نیازهای روزمره غایب می‌شود. امام (ره) خیلی زود این را متوجه شدند که ما گفته‌ایم فردی به عنوان نخست‌وزیر یا رییس جمهور، زیر نظر نمایندگان مجلس جامعه را اداره کند و این نمایندگان مجلس بر اساس مراجعات روزمره مردم، مسائل مسکن و غذا و پوشاک و بهداشت و … مسئله‌شان هست و کسی دغدغه مسائل فرهنگی بلند مدت به همراه این تعریفی که از فرهنگ ارائه دادیم را ندارد و ما به همراهید بیاییم و جمعی از نخبگان و دلسوزان را دور هم جمع کنیم و بگوییم که حالا که این محلس کارش مسائل روزمره هست، شما بنشینید مسائل بلند مدت‌تر جامعه را که اصل اهداف مهست، رصد کنید و به همراهلای سر دولت‌ها به آن‌ها تذکر دهید؛ بنابراین ابتدائا به همراه شکل‌گیری ستاد انقلاب فرهنگی که ماموریت داشت مسائل روزمره و بحرانی دانشگاه را حل و فصل بکند، 

برای اجرای مصوبه همراهت شورا ضمانت اجرایی وجود ندارد/ نخبگان اجرای قانون را از دولت مطالبه کنند
پس از اینکه این‌ها کار خود را در سال ۵۹ شروع کردند و آثار خوبی از خودشان به جا گذاشتند، در سال ۶۲ شورای عالی انقلاب فرهنگی به فرمان امام تشکیل شد و بعد که انتقال رهبری از امام به حضرت آقا اتفاق افتاد، در سال ۷۵ ایشان ترکیب را کامل کردند ترکیب جامعی متشکل از سرای سه قوه و جمعی از وزرایی که ارتبه همراهط مستقیم به همراه فرهنگ داشتند، مثل وزیر ارشاد، آموزش پرورش و علوم به شورا اضافه شدند و یک ترکیبی از افراد حقیقی از نخبگان انتخاب کردند و شورای عالی انقلاب فرهنگی شکل گرفت. ماموریت اصلی این شورا، طبیعتا در چهارچوب‌های کلان به عنوان سیهست‌های حرکتی در حوزه علم و فرهنگ هست.

فرمودید که شورای عالی انقلاب فرهنگی یک تعداد عضو حقوقی دارد، از قبیل: رییس جمهور و وزیر ارشاد و …. این اعضای حقوقی چقدر به شورا اعتنا می‌کنند؟ فکری برای اجرای مصوبه همراهت شورا می‌کنند یا نه؟ یا لااقل در جلسات شرکت می‌کنند؟

در جلسات که شرکت می‌کنند، در بحث‌ها هم حضور فعالی دارند. این سوال از آن‌جا ناشی می‌شود که ما در کشورمان به دلیل بروز و ظهور مشکلات، به نظر شما می‌رسد که اکثر مدیران ارشد منفعلند. یعنی مسئله‌ای پیش می‌آید و بعد می‌خواهند آن مسئله را حل بکنند و بنابراین احساس می‌کنید به سیهست‌های تصویبی شورا بی‌توجهی می‌شود. پاسخ این سوال این هست که این امر نسبی‌هست.

بعضی از این شخصیت‌های حقوقی توجه بیشتری دارند که بسته به میزان اِشراف و فعال بودنشان در امر مدیریت، یعنی می‌خواهند وزارت خانه‌شان را بر اساس برنامه اداره کنند و وقتی می‌خواهند آن برنامه را بنویسند، به طور طبیعی هم خودشان و هم مشاورینشان به اسناد به همراهلادستی مراجعه می‌کنند. اولین سندی که مثلا وزارت ارشاد به همراهید به آن مراجعه کند، می‌شود سند مهندسی فرهنگی و یا اگر وزیر آموزش و پرورش از انفعال در برابر کمبودهایش خارج شد و خوهست که برنامه‌ای برای حرکت خودش تنظیم کند، اولین سندی که به آن می‌رسد، سند بنیادین تحول آموزش و پرورش هست، که این‌جا این سند ضمانت اجرایی پیدا می‌کند.

برای اجرای مصوبه همراهت شورا ضمانت اجرایی وجود ندارد/ نخبگان اجرای قانون را از دولت مطالبه کنند

اما اگر وزیر آموزش و پرورش در تنگنای محدودیت مالی و امکانات بودجه‌ای و اقتصادی به همراهشد، طبیعتا نوبت به اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش هم نمی‌رسد. نه تنها سیهست‌های شورای عالی انقلاب فرهنگی، بلکه سیهست‌های مجمع تشخیص مصلحت نظام و سند برنامه توسعه که مجلس تصویبش می‌کند، همگی بر روی زمین می‌مانند.

البته بین این مواردی که فرمودید تفاوت وجود دارد، مثلا اگر قانونی اجرا نشود، مجلس توان هستیضاح وزیر، پرسش از رییس‌جمهور و امثالهم را دارد. آیا شورای عالی انقلاب فرهنگی هم چنین توانی را دارد؟ اصلا شورا ابزار پیگیری دارد؟

ببینید، اگر قانونی اجرا نشد، مجلس یک‌سری ضمانت‌های اجرایی قوی‌تری وجود دارد. وقتی امری تبدیل به قانون می‌شود دیوان محاسبه همراهت، سازمان به همراهزرسی کل کشور و برنامه بودجه که بودجه را در دست دارد، ضمانت‌های اجرایی بسیار قوی‌تری هستند برای قوانین مجلس در حالی که برای سیهست‌های تصویبی شورای عالی انقلاب فرهنگی، این ضمانت‌ها وجود ندارد. البته سازمان به همراهزرسی کشور می‌تواند هستناد بکند و از دولت‌ها مطالبه بکند، ولی این کمتر پیش می‌آید، چون حجم زیادی از عدم اجرای قوانین را در دولت‌ها داریم که معمولا نوبت به سیهست‌های شورای عالی انقلاب فرهنگی نمی‌رسد.

می‌خواهم بگویم دغدغه شما، دغدغه درستی هست که بخشی از سیهست‌های مصوب شورا، ضمانت اجرایی لازم را ندارد. اگر مقام معظم رهبری، به مجلس خبرگان، یا دانشجویان و نخبگان می‌گویند شما به همراهید از دولت‌ها مطالبه داشته‌به همراهشید این مطالبه همراهت بیشتر در حوزه مسائل بلند مدت جامعه از جمله فرهنگ و علم هست وگرنه توده مردم هم که راجع به گرانی از دولت‌ها مطالبه می‌کنند. یعنی بیشتر نخبگان به همراهید این مطالبه‌گری را از دولت‌ها داشته به همراهشند.

دانلود آهنگ مسعود صادقلو ما به هم میایم